گیاهی دارویی برای مقابله با تب کودکان

به لحاظ تاریخی گل ختمی در فرهنگ‌های مختلف به عنوان گزینه‌ای برای درمان چندین بیماری کاربرد داشته است.

* در مصر باستان از دم نوش گل ختمی برای کاهش دمای بدن، درمان بیماری‌های عصبی و قلبی و افزایش دهنده ادرار استفاده می‌کردند.

* در کشورهای آفریقایی نیز دم‌نوش گل ختمی را برای درمان یبوست، سرطان، بیماری کبد و علائم سرماخوردگی تجویز می‌کردند. همچنین خمیر تولید شده از برگ‌های این گیاه برای درمان جراحت روی پوست قرار داده می‌شد.

* در ایران این دم نوش به عنوان روش درمانی برای کاهش فشار خون بالا مورد استفاده بوده است. مطالعات جدید هم حاکی از آن است که گل ختمی می‌تواند در کاهش فشارخون و کلسترول بالا موثر باشد. هرچند لازم است بررسی‌های بیشتری در این باره انجام گیرد.

* در یونان باستان، گل ختمی را با عسل می‌جوشاندند و برای درمان زخم‌ها، اسهال خونی، درد سیاتیک و دندان درد استفاده می‌کردند.

نتایج پژوهش محققان ایرانی با تکیه بر طب سنتی و گیاهان دارویی، نشان داد که با استفاده از گیاه دارویی «گل ختمی» می توان به طور مؤثری تب کودکان را پایین آورد و از مضرات بالابودن دمای بدن جلوگیری کرد.

تب یکی از مهم‌ترین نشانه‌­های بالینی بیماری در کودکان و شایع­‌ترین علت مراجعه آن‌ها نزد پزشک است. برای پیشگیری از آسیب به سیستم عصبی مغز کودک، درمان و کنترل به‌موقع این مشکل، امری لازم و ضروری به‌حساب می‌آید.

اثرات متابولیکی ناشی از تب اغلب در کودکان سالم قابل‌ تحمل است، ولی برای کودکان دارای مشکلات قلبی، متابولیکی و سیستم عصبی مرکزی سبب تشدید مشکلات فوق می‌شود. همچنین از دیگر اثرات مضر تب­، می­‌توان به مواردی از قبیل تشنج، افزایش فعالیت قلبی، متابولیسم بدن، اختلال در خواب و بی‌اشتهایی کودک اشاره کرد.

برای درمان تب، همیشه نیاز به درمان دارویی نیست. سازمان جهانی بهداشت در این مورد می‌گوید دمای بدن اگر ۳۹ درجه و یا بالاتر رود، نیاز به درمان دارویی دارد. دمای کمتر از آن را می‌توان با روش‌های غیر دارویی کاهش داد. ولی روش های غیر دارویی جهت کنترل و پائین آوردن دمای بدن کودک تا دهه گذشته به‌طور جدی مورد مطالعه قرار نگرفته بودند و مطالعات انجام شده در این زمینه بسیار محدود هستند.

در این خصوص، محققانی از دانشکده پرستاری و مامائی پژوهشی را به انجام رسانده‌اند که در آن اثر تن‌­شویه با آب ولرم با اثر استفاده از گیاه دارویی گل­ ختمی بر کاهش درجه حرارت بدن کودکان بستری در بیمارستان بررسی شده است.

در این پژوهش کودکان ۱ ماهه تا ۱۲ ساله بستری شده در مرکز آموزشی درمانی که دارای تب بالا بودند با استفاده از تن شویه با آب ولرم و یا با محلول آبی عصاره گل ختمی مورد درمان قرار گرفتند.

معیارهای ورود افراد به مطالعه شامل موارد زیر بود: دمای ۳۸.۵ درجه سانتی­گراد، عدم سابقه تشنج ناشی از تب در کودک و سایر اعضای خانواده و عدم مصرف دارویی نظیر استامینوفن برای کنترل دمای بدن.

نتایج به دست آمده از این پژوهش که توسط پژوهشگران انجام شده است، نشان داد که هر دو روش یعنی هم تن شویه با آب ولرم و هم استفاده از عصاره گل ختمی در کاهش دادن دمای بدن کودک مؤثر هستند، ولی سرعت کاهش یافتن دمای بدن کودک با گل ختمی نسبت به تن شویه با آب ولرم بیشتر است.

به عبارت دیگر، بر اساس این نتایج، تن شویه با آب ولرم و همچنین استفاده از گل ختمی، جهت کاهش دمای بدن کودکان اثرات مفید و قابل‌توجهی دارند، ولی مدت زمانی که دمای بدن کودکان با گل ختمی پائین آمد، نسبت به پاشویه معمولی سریع‌تر بود.

آنان در نتیجه گیری از پژوهش خود اشاره کرده‌اند: «برای کنترل دمای بدن کودکان، هم تن شویه با آب ولرم به‌تنهایی و هم با گل ختمی می تواند مورد استفاده قرار گیرند. ولی از آنجایی که کودکان به علت ضعف سیستم ایمنی، مستعد تشنج ناشی از تب هستند، لذا ضروری است که هر چه سریع تر دمای بدن کودکان کنترل شده و به حد ۳۷ درجه سانتیگراد رسانده شود. لذا طبق نتایج به دست آمده مشخص شد تن شویه به همراه گل ختمی در جهت کنترل دمای بدن کودکان مؤثرتر است».

نتایج این تحقیق که در نشریه «پرستاری کودکان» وابسته به انجمن علمی پرستاری ایران منتشر شده است، می تواند به پزشکان و پدر و مادرها برای کنترل تب در کودکان و جلوگیری از عوارض جانبی ناشی از بالاماندن آن نظیر تشنج، کمک مؤثری کند.

گیاه ختمی همچنین دارای خاصیت آنتی بیوتیکی و ضدالتهابی است و در درمان ناراحتی های دهان، مجاری تنفسی و بیماری های سینه، ناراحتی های کلیوی، دستگاه گوارش، همچنین در درمان مشکلات پوستی و مسمومیت­‌های غذایی استفاده می شود.

این مطلب دارد بدون نظر